Τζίμης Πανούσης

Ο Τζίμης Πανούσης έκανε τον νεοέλληνα να κοιταχτεί στον καθρέφτη

January 13th, 2018

Ας ξεκινήσουμε το άρθρο με ένα τραγούδι το οποίο θεωρώ άσμα ασμάτων:

Και παρακάτω θα βρείτε τους στίχους:

Κάνω βουτιές σε βόθρο με εικόνες
φουσκώνω τα βυζιά μου με ορμόνες
θέλω να γίνω σαν Αμερικάνος,
μ’ αρέσει στα κρυφά κι ο Μητροπάνος

Έλληνας νεοέλληνας

Μαράθηκε η λουλουδιασμένη ιτιά
και ψήλωσε η κοντούλα λεμονιά.
στα Σάλωνα δε σφάζουνε αρνιά
δεν πάει το παπάκι στην Ποταμιά.

Κι η παπαλάμπραινα γυμνή
χαϊδεύει δώρο συσκευή
σ’ ένα τηλεπαιχνίδι πουλημένο

Πουλάκι ξένο
πουλί χαμένο
μου τρώει τα σπλάχνα
δεν βγάζω άχνα.

Καίω τα δέντρα χτίζω μεζονέτες
θα κάνω τα παιδιά μου μαριονέτες
σ’ ένα κλουβί γραφείο σαν αγρίμι
παίζω ατέλειωτο βουβό ταξίμι.

Έλληνας νεοέλληνας

Μαράθηκε η λουλουδιασμένη ιτιά
και ψηλωσε η κοντούλα λεμονιά.
στα Σάλωνα δε σφάζουνε αρνιά
δεν πάει το παπάκι στην Πόταμιά.

Κι η Παπαλάμπραινα γυμνή
χαϊδέυει δώρο συσκευή
σ’ ένα τηλεπαιχνίδι πουλημένο

Πουλάκι ξένο
πουλί χαμένο
μου τρώει τα σπλάχνα
δεν βγάζω άχνα.

Φάκα adidas μου ‘πιασε τη φτέρνα
μπερδεύω το τζουκ μποξ με τη λατέρνα.
πάνω απ του τάφου μου το κυπαρίσσι
μαύρη χελώνα με έχει κατουρήσει

Έλληνας νεοέλληνας

Μαράθηκε η λουλουδιασμένη ιτιά
και ψήλωσε η κοντούλα λεμονιά.
στα Σάλωνα δε σφάζουνε αρνιά
δεν πάει το παπάκι στην Ποταμιά.

Κι η Παπαλάμπραινα γυμνή
χαϊδεύει δώρο συσκευή
σ’ ένα τηλεπαιχνίδι πουλημένο

Πουλάκι ξένο
πουλί χαμένο
μου τρώει τα σπλάχνα
δε βγάζω άχνα.

Δεν μπορώ να φανταστώ ένα καλλιτεχνικό κείμενο το οποίο να σκιαγραφεί πιο εύστοχα την προσωπικότητα του νεοέλληνα.

Ο Τζίμης Πανούσης είναι από τους ανθρώπους που είχαν κατανοήσει σε βάθος τα θέματα της σύγχρονης Ελλάδας και έβρισκε πάντα ευφάνταστους τρόπους να τα κατακρίνει.

Ο νεοέλληνας έγινε σήμα κατατεθέν του καλλιτέχνη και έκανε με τον τρόπο του πολλούς από εμάς να κοιταχτούμε στον καθρέπτη.

Αυτό που μου αρέσει πιο πολύ στους στίχους του άσματος είναι η ικανότητα του Πανούση να παρουσιάζει και να δένει τέλεια τις αντιφάσεις του σύγχρονου Έλληνα.

Ο στίχος θέλω να γίνω σαν Αμερικάνος, μ’ αρέσει στα κρυφά κι ο Μητροπάνος, τα λέει όλα.

Ο νεοέλληνας είναι μια μπερδεμένη ύπαρξη η οποία προσπαθεί με απελπισμένο τρόπο να ορίσει την ταυτότητα του. Του αρέσουν οι Αμερικανιές και η ποπ κουλτούρα αλλά παράλληλα θα ταυτιστεί και με στίχους Ελλήνων τραγουδοποιών.

Αυτή η σύγχιση είναι παράγωγο μιας πραγματικότητας βασισμένης σε παντελή έλλειψη ιδανικών, πνευματικής διαύγειας και κατανόησης ιστορικών στοιχείων.

Ο Πανούσης τα έζησε αυτά στο πετσί του από νεαρή ηλικία καθώς πριν διαλέξει να ασχοληθεί επαγγελματικά με το τραγούδι είχε περάσει από διάφορα πόστα στα οποία οι βασικές πτυχές του νεοέλληνα φαινόντουσαν σε όλο τους το μεγαλείο.

Τη δεκαετία του 80 μάλιστα, μετά από μια περίοδο 2,5 χρόνων ως υπάλληλος στην εθνική τράπεζα, έθεσε την παραίτησή του με ιδιαίτερα σατυρικό τρόπο.

Για μένα ο Πανούσης αποτέλεσε ένα πολύ σημαντικό στοιχείο της σύγχρονης Ελλάδας κι αυτό γιατί θεωρώ πως η ανάγκη ύπαρξης καλλιτεχνών οι οποίοι κρίνουν τις παθογένειες μας με θρασύτητα είναι επιτακτική.

Δεν μπορώ να πω πως πάντα συμφωνούσα με τις απόψεις του. Γενικότερα είμαι της γνώμης πως κάθε κριτική πρέπει να ακολουθείται από μια εναλλακτική πρόταση και δεν ξέρω κατά πόσο ο Πανούσης ενστερνιζόταν κάποια συγκεκριμένη ιδεολογία ή απλά χρησιμοποιούσε την κριτική ως μέσο έμπνευσης για τις δημιουργίες του.

Όπως και να έχει θα λείψει πολύ και θα χαιρόμουν εάν περισσότερος κόσμος επηρεαστεί από την τεχνοτροπία του και δημιουργήσει παρόμοιες δουλειές.

Ο νεοέλληνας δεν πρόκειται να κοιταχτεί στον καθρέπτη από μόνος του.

Έχω πει επανειλημμένα ότι το μόνο που μπορούν να κάνουν οι σκεπτόμενοι Έλληνες είναι να αποδεχτούν την ευθύνη της σκέψης και να μην φοβούνται να κατακρίνουν τις νεοελληνικές συμπεριφορές απ’ όπου κι αν προέρχονται.

Ο Πανούσης μας έδειξε ένα μέρος του τρόπου.

Καλό θα ήταν να μην  τον αγνοήσουμε.

Εάν η ανάγνωση των στοχασμών μου σου προκαλεί τέρψη και εναρμόνιση με τα γενικότερα πιστεύω σου, μπορείς να εγγραφείς στο στενό μου κύκλο για να λαμβάνεις ειδοποιήσεις για καινούρια άρθρα.

Συνήθως γράφω ένα άρθρο την εβδομάδα και στέλνω ένα email στον κύκλο μου κάθε Κυριακή όπου συνοψίζω τα θέματα που αναλύθηκαν.

Η εγγραφή γίνεται μέσω της παρακάτω φόρμας:

Εάν είσαι χρήστης μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορείς να με ακολουθήσεις στο Facebook και στο Twitter.