Μήπως τελικά να επανεξετάσουμε την ιδέα της πόλης-κράτους;

October 2nd, 2017

Ύστερα από το χθεσινό αιματοβαμμένο δημοψήφισμα στην Καταλονία, η ανάγκη επαναπροσδιορισμού του τρόπου λειτουργίας κοινοτήτων αντίθετων με τις πολιτικές του κράτους φαντάζει επιτακτική.

Οι Καταλανοί είχαν μεγάλη ιστορία ενάντια στο Ισπανικό κράτος από τα χρόνια του Φράνκο. Τότε οι σχέσεις της περιοχής με το δικτάτορα ήταν ιδιαίτερα τεταμένες, για καθαρά ιδεολογικούς λόγους, και έβαλαν τις βάσεις για μια ιστορία που έχει διαρκέσει πάνω από 60 χρόνια και κορυφώθηκε εχθές.

Μια καλή αναλογία για να καταλάβει κανείς τη λογική των Καταλανών είναι να φανταστείτε τον εαυτό σας μαζί με άλλα άτομα πάνω σε μια βάρκα η οποία βουλιάζει σε ένα βούρκο. Τα περισσότερα άτομα πάνω στη βάρκα αποδέχονται τη μοίρα τους και βουλιάζουν με τη βάρκα αλλά εσείς διαλέγετε να μην το βάλετε κάτω, να ρισκάρετε και να κολυμπήσετε μόνοι σας στην ακτή.

Κάθε άτομο ή ομάδα ανθρώπων η οποία θεωρεί πως έχει σοβαρούς λόγους να διαφοροποιηθεί από τους υπόλοιπους, καλό είναι να το κάνει παρά τις δυσκολίες.

Η πίεση και ο πόλεμος που θα χρειαστεί να αντιμετωπίσει σε μια τέτοια περίπτωση είναι δεδομένα. Εντούτοις, μια τέτοια πρωτοβουλία είναι που θα της δώσει ελπίδες να σωθεί από το βούρκο.

Οι λόγοι που θα πολεμηθεί είναι διάφοροι. Συνήθως έχουν να κάνουν με την πρόκληση που δημιουργεί στο κατεστημένο μια πιθανότητα ανεξαρτησίας, καθώς, σε περίπτωση που η επανάσταση μετουσιωθεί σε ανεξαρτησία, αυτό μπορεί να δώσει την ελπίδα σε περισσότερα άτομα ή ομάδες να πάρουν μια παρόμοια απόφαση.

Το κατεστημένο θεωρεί τέτοιες καταστάσεις εξαιρετικά ανησυχητικές και τις βλέπει ως τροχοπέδη για την πολιτική του σταθερότητα.

Θα προσπαθήσει με κάθε τρόπο να τις καταστείλει και σε περίπτωση που ανθίσουν να τις υπονομεύσει.

Παρόλα αυτά το σύγχρονο πολιτικό τοπίο αρχίζει και δείχνει πως το έδαφος για κινήσεις προς μια κατεύθυνση παρόμοια με αυτή που θέλει να δημιουργήσει η Καταλονία είναι ιδιαίτερα πρόσφορο.

Οι κυβερνήσεις ανά τον κόσμο, έχοντας ασπαστεί μια νοοτροπία καθαρά κερδοσκοπική και εκμεταλλευτική, κάθε άλλο παρά χρηστικές μπορούν να θεωρηθούν για τους πολίτες τους.

Η ρεμούλα, η ασυδοσία και η διαφθορά δίνουν και παίρνουν και η μονολιθική φύση των καπιταλιστικών καθεστώτων δείχνει να οδηγεί περισσότερο προς την παρακμή παρά προς την πρόοδο.

Σε αυτό το σκηνικό, μια ιδέα όπως  το μοντέλο της πόλης-κράτους αξίζει να αναλυθεί και να επανεξεταστεί.

Η πόλη-κράτος είχε θεσπιστεί σαν ιδέα από την εποχή της αρχαίας Ελλάδας και παρουσίαζε σημαντικά πλεονεκτήματα στον τρόπο λειτουργίας της σε σχέση με μεγάλες αυτοκρατορίες. Στην ουσία, μια πόλη κράτος μπορεί να οργανωθεί ευκολότερα και να παρουσιάσει αρκετή ομοιογένεια και ευελιξία στον τρόπο λήψης αποφάσεων.

Οι Καταλανοί, όντας ένα αρκετά σημαντικό τουριστικό, ιδεολογικό, πολιτιστικό και οικονομικό κέντρο, θεώρησαν ότι καιρός ήταν, από τη στιγμή που οι διαφορές με την υπόλοιπη Ισπανία είχαν αμβλυνθεί, να δοκιμάσουν να αποσχιστούν. Μια τέτοια κατάσταση όχι μόνο θα τους βοηθούσε να ακμάσουν αλλά και να δημιουργήσουν τις συνθήκες για ένα νέο κρατίδιο πρότυπο το οποίο μπορεί να λειτουργήσει σαν μοντέλο για άλλους.

Στην Ελλάδα κάτι παρόμοιο πολύ δύσκολο να επιτευχθεί, καθώς είναι ελάχιστες οι περιοχές που παρουσιάζουν κάποια αντίστοιχη οργάνωση. Σίγουρα όμως μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού, καθώς έχει αγανακτήσει με τις τάσεις αποσάθρωσης του λούμπεν πληθυσμού γύρω της, καλό ήταν να σκέφτεται τέτοιου είδους εναλλακτικές ακόμα και σε ανεπίσημη βάση.

Η πρόοδος της τεχνολογίας και η δημιουργία εναλλακτικών μορφών πληρωμών και οργάνωσης των τοπικών κοινωνιών αρχίζουν και καλλιεργούν στη συνείδησή μας μια νοοτροπία πειραματισμού.

Θεωρώ ότι η ικανότητα μας να επικοινωνούμε μέσω του διαδικτύου και να προτείνουμε καινοτόμες ιδέες μπορεί να οδηγήσει στη συσπείρωση μεμονωμένου τμήματος του πληθυσμού γύρω από αυτές τις ιδέες.

Ιδέες που μπορεί να οδηγήσουν σε αυτο-οργανωμένες και αυτοδιαχειριζόμενες κοινότητες οι οποίες μπορεί κάποια στιγμή να διεκδικήσουν τη δική τους ανεξαρτησία.

Επαναστατικό σχέδιο αν μη τι άλλο. Αλλά οι επαναστάσεις ορίζουν το μέλλον του κόσμου.

Εάν η ανάγνωση των στοχασμών μου σου προκαλεί τέρψη και εναρμόνιση με τα γενικότερα πιστεύω σου, μπορείς να εγγραφείς στο στενό μου κύκλο για να λαμβάνεις ειδοποιήσεις για καινούρια άρθρα.

Συνήθως γράφω ένα με τρία άρθρα την εβδομάδα και στέλνω ένα email στον κύκλο μου κάθε Κυριακή όπου συνοψίζω τα θέματα που αναλύθηκαν.

Η εγγραφή γίνεται μέσω της παρακάτω φόρμας:

Εάν είσαι χρήστης μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορείς να με ακολουθήσεις στο Facebook και στο Twitter.