Περί φασισμού, μικροαστών και καπιταλισμού

March 17th, 2017

“Ο φασισμός δεν αγαπά το μεγάλο κεφάλαιο (εκτός απ’ το πάρα πολύ μεγάλο που τον γεννάει) και λατρεύει το μικρομεσαίο. Ο φασισμός είναι κοινωνικό καθεστώς σπέσιαλ για μικροαστούς. Όχι για αστούς ούτε για προλετάριους. Οι αστοί και οι προλετάριοι βρέθηκαν αντίπαλοί του εξ αρχής. Και δεδομένου ότι στη λεγόμενη αστική κοινωνία δεν κυριαρχούν οι αστοί αλλά οι μικροαστοί, δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς την απήχηση που είχαν στο λαό τα φασιστικά καθεστώτα. Άλλωστε, οι στολές, οι παρελάσεις, οι λαμπαδηδρομίες, τα κολοσσιαία θεάματα αρένας, τα συνθήματα, το προγονικό μεγαλείο απ’ το οποίο ο χάλιας μικροαστός αντλεί δύναμη για να υποφέρει την ασημαντότητά του, όλα αυτά τα εκμεταλλεύτηκαν τέλεια όλοι οι φασίστες δικτάτορες. Και τα πλήθη να ουρλιάζουν ζήτω! Είσαι ο μπαμπάς μας! Ο χάλιας μικροαστός πάντα έχει ανάγκη από έναν σούπερ πατέρα του έθνους, που να τον προστατεύει απ’ τους παμφάγους καπιταλιστές, αλλά και από τους κομουνιστές που απειλούν το όνειρό του για ένα πέρασμα στην ‘ανώτερη τάξη’”.

Αυτό το απόσπασμα το συναντά κανείς στο απολαυστικό βιβλίο του Βασίλη Ραφαηλίδη ‘Ιστορία κωμικοτραγική του Νεοελληνικού Κράτους’.

Χρόνια τώρα έψαχνα να βρω μια τόσο εύστοχη απεικόνιση ενός οπαδού του φασισμού. Συνήθως χανόμαστε μέσα στις προκλητικές δηλώσεις και τις φανφάρες του ίδιου του φασίστα και ξεχνάμε ποίος τον κάνει να φαίνεται ισχυρός.

Ειδικά σε περιόδους κρίσης που η έννοια του μικροαστού επανέρχεται στην επιφάνεια, καθώς όλο και περισσότεροι καταρρέουν οικονομικά, αυτού του είδους οι στοχασμοί πρέπει να μας προβληματίζουν.

Ο μικροαστός δεν είναι μικρός μόνο ως προς την έκφανση της “αστικότητάς” του. Αλλά και ως προς τον τρόπο που ορίζει την πνευματικότητά του.

Ο μικροαστός είναι ένας άνθρωπος ακαλλιέργητος, με φοβερά ταπεινωμένο εγώ και ψάχνει αδιάκοπα να πιαστεί από κάτι που θα τον ανεβάσει. Αυτή του την αδυναμία επιδιώκει να εκμεταλλευτεί ο φασίστας.

Θυμάμαι διάβαζα ένα βιβλίο τις προάλλες όπου ο συγγραφέας παρουσίαζε το πορτρέτο ενός ακροδεξιού που είχε παντρευτεί τη θεία του.

Επρόκειτο για έναν μεσήλικο βοσκό, ο οποίος τύχαινε να αναπολεί την περίοδο της χούντας και να την παρουσιάζει ως την πιο επιτυχημένη περίοδο της ελληνικής ιστορίας.

Το στυλ του ήταν αυταρχικό και ευθύ. Ο τρόπος με τον οποίο ανέλυε την πραγματικότητα επιφανειακός και γεμάτος γενικότητες. Ήταν θερμός θαυμαστής εντυπωσιακών θεαμάτων και πίστευε στην τάξη και στη δήθεν ηθική. Ένας άνθρωπος πεζός και χωρίς ανεπτυγμένη προσωπικότητα. Ένας πραγματικός μικροαστός.

Όταν έχεις επενδύσει στην καλλιέργεια του πνεύματος και της προσωπικότητας σου, συμβαίνουν συνήθως τρία πράγματα:

  1. Δεν εντυπωσιάζεσαι εύκολα.
  2. Ψάχνεις τις καταστάσεις σε βάθος.
  3. Δεν χρειάζεσαι κάποιον να σε ανεβάσει γιατί έχεις αρκετή αυτοπεποίθηση στον εαυτό σου και τις δυνατότητές σου.

Όλα αυτά απαρτίζουν έννοιες άγνωστες στη ζωή του μικροαστού. Είναι έννοιες οι οποίες έρχονται σε άμεση σύγκρουση με την ιδιοσυγκρασία του και πολλές φορές τις υποτιμά και τις υπονομεύει. Πάνω σε αυτό βρίσκει πάτημα ο φασίστας και του προσφέρει αυτό που πραγματικά μπορεί να τον ικανοποιήσει.

Παράλληλα, ο μικροαστός είναι στην ουσία η νέμεσις του προλετάριου, καθώς την ώρα που ο προλετάριος προσπαθεί να αντισταθεί στην καπιταλιστική μηχανή, ο μικροαστός θα την υποστηρίξει σφόδρα.

Αυτό είναι ένα ζήτημα με καθαρά πνευματικό και ψυχολογικό υπόβαθρο. Ο καπιταλισμός μπορεί να επικράτησε ως κίνημα για συγκεκριμένους λόγους αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να το αποδεχτούμε άκριτα.

Η διαρκής σύγκρουση με δυνάμεις που προσπαθούν να τον παρουσιάσουν ως ιδανικό, είναι ο μόνος τρόπος να δημιουργηθεί κάτι εναλλακτικό και πιο αποτελεσματικό.

Αυτή τη σύγκρουση ο μικροαστός θα την αποφύγει. Θα την αποφύγει γιατί πρώτων πιστεύει ότι ο καπιταλισμός του δίνει τη δυνατότητα να ελπίζει σε ανέλιξη και δεύτερον γιατί είναι αντιδιαμετρικά αντίθετος σε ό,τι επαναστατικό και πρωτοποριακό.

Η επανάσταση δεν είναι συμβατή με τον μικροαστό γιατί ο μικροαστός κατά βάθος νιώθει ανίσχυρος και δειλός.

Το σκυλί που γαβγίζει δεν δαγκώνει και αν δαγκώσει, τότε μόνο τους αδύναμους.

Ο μόνος τρόπος να τον αντιμετωπίσεις είναι με ευθεία σύγκρουση. Στο σημείο που είναι αδύναμος. Εκεί που νιώθει ότι η ελευθερία του είναι πιο σημαντική από τη δική σου.

Γιατί η πιο σημαντική αρετή του ανθρώπου είναι η ικανότητά του να αντιστέκεται σε οτιδήποτε ακυρώνει την ελευθερία του.

Εάν η ανάγνωση των στοχασμών μου σου προκαλεί τέρψη και εναρμόνιση με τα γενικότερα πιστεύω σου, μπορείς να εγγραφείς στο στενό μου κύκλο για να λαμβάνεις ειδοποιήσεις για καινούρια άρθρα.

Συνήθως γράφω δύο με τρία άρθρα την εβδομάδα και στέλνω ένα email στον κύκλο μου κάθε Κυριακή όπου συνοψίζω τα θέματα που αναλύθηκαν.

Η εγγραφή γίνεται μέσω της παρακάτω φόρμας: