Ο Κυνόδοντας θα μας θυμίζει πάντα την αλήθεια που αρνούμαστε

May 9th, 2017

Ο Κυνόδοντας με έχει σημαδέψει σαν ταινία.

Όχι μόνο γιατί την θεωρώ κινηματογραφικά άρτια, αλλά και γιατί κρύβει πολύ σημαντικές καθημερινές αλήθειες που αρνιόμαστε να αντικρίσουμε.

Θυμάμαι όταν βγήκα από την αίθουσα την πρώτη φορά που είδα την ταινία με κατέκλυσαν ανάμεικτα συναισθήματα.

Ήμουν συνάμα φοβισμένος, ενθουσιασμένος και βαθύτατα προβληματισμένος.

Δεν ήξερα αν έπρεπε να ερμηνεύσω την ταινία κυριολεκτικά, δηλαδή εστιάζοντας αυστηρά σε αυτά που δείχνει, ή συμβολικά, δηλαδή εστιάζοντας σε αυτά που πιστεύω ότι πραγματικά θέλει να δείξει.

Η κυριολεκτική ερμηνεία της ταινίας δεν χρήζει ιδιαίτερης ανάλυσης.

Σε μια φανταστική (;) κατάσταση ένας πατέρας και μια μάνα, είτε λόγω διανοητικής διαταραχής είτε λόγω μιας ενσυνείδητης αγανάκτησης αποφασίζουν να αποξενώσουν την οικογένειά τους από την υπόλοιπη κοινωνία και να ζήσουν απομονωμένοι σε ένα σπίτι στην εξοχή.

Τα παιδιά μεγαλώνουν σε ένα περίεργο περιβάλλον και προσπαθούν να κατανοήσουν την πραγματικότητα βασισμένοι στις πληροφορίες που λαμβάνουν από τους γονείς τους και στα ερεθίσματα που παίρνουν από το σπίτι και τον περιβάλλοντα χώρο.

Είναι δύσκολο να υπολογίσουμε την ηλικία των παιδιών καθώς οι ηθοποιοί είναι ενήλικες αλλά τα παιδιά συμπεριφέρονται ως έφηβοι. Αυτό μπορεί να συμβαίνει και λόγω του ότι η υπερπροστατευτική αυτή κατάσταση δημιουργεί καθυστέρηση ενηλικίωσης.

Οι γονείς προσπαθούν να κάνουν τη ζωή των παιδιών όσο πιο ενδιαφέρουσα γίνεται και τους εξηγούν ότι θα μπορέσουν να φύγουν από το σπίτι όταν τους πέσει ο ένας τους κυνόδοντας. Τα παιδιά περνάνε από διάφορες «περιπέτειες» με αποκορύφωμα την ηθελημένη αφαίρεση του κυνόδοντα με τανάλια του ενός εκ των παιδιών και την προσπάθεια απόδρασής του από το σπίτι.

Η συμβολική ερμηνεία εξαρτάται καθαρά από το επίπεδο ταύτισης που δημιουργείται μεταξύ του θεατή και των ηθοποιών.

Οι περισσότεροι από εμάς λογικά ταυτίζονται με τα παιδιά και παρά το όλο σοκ που μπορεί να δημιουργείται κατά τη διάρκεια της ταινίας, η ανάγκη για ελευθερία συνήθως είναι πολύ πιο δυνατή από την ανάγκη για μια ορθολογική θεώρηση των πραγμάτων.

Ο πατέρας και η μάνα δυνάστης μπορεί να θέλουν το καλό των παιδιών, αλλά συνήθως τρέφουμε την πεποίθηση ότι το καλό μας πρέπει να το επιλέγουμε μόνοι μας.

Πόσοι όμως από εμάς πήραν το χρόνο να προσπαθήσουν να ταυτιστούν με τους γονείς;

Εάν υποθέσουμε ότι οι γονείς δεν είναι τελείως καθυστερημένοι αλλά η επιλογή τους ήταν στρατηγικά καθορισμένη, τι εικόνα μπορούμε να σχηματίσουμε για αυτούς;

Έστω ότι είσαι γονιός και έχεις σιχαθεί την κοινωνία σε τόσο μεγάλο βαθμό που το μόνο που θεωρείς ως τον ιδανικό τρόπο για να προστατέψεις τα παιδιά σου είναι η απομόνωση και η δημιουργία μιας εναλλακτικής πραγματικότητας. Ποίος μπορεί να σε κατηγορήσει για αυτό;

Ιδιαίτερο ερώτημα αλλά επίσης αρκετά πολύπλοκο.

Ο Λάνθιμος σε αυτή την ταινία μας σύστησε στο μεγαλείο του μυαλού του και της προσωπικότητας του.

Όταν οι περισσότεροι σκηνοθέτες προσπαθούν να προβληματίσουν παρουσιάζοντας είτε μια ωμή εκδοχή της πραγματικότητας, είτε αναδεικνύοντας συμβολισμούς πάνω σε τετριμμένα θέματα, ο Λάνθιμος δεν διστάζει να περάσει σε άλλο επίπεδο κάνοντας το μυαλό μας αχταρμά και τη ψυχή μας ανήσυχη.

Ο Κυνόδοντας είναι μια καθαρά αλληγορική απόπειρα αντικατοπτρισμού της αλήθειας.

Της αλήθειας για τις σχέσεις μας σε κοινωνικό και οικογενειακό επίπεδο.

Της αλήθειας που ζούμε όταν μας δυναστεύουν αλλά και της αλήθειας που ζούμε όταν εμείς δυναστεύουμε.

Της αλήθειας που ζούμε όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με εναλλακτικές προοπτικές για τη ζωή μας και της αντίδρασής μας όταν αντιλαμβανόμαστε τι είδους θυσίες ενέχουν αυτές οι εναλλακτικές.

Η αλήθεια είναι μια δύσκολη κατάσταση.

Η ελευθερία είναι μια δύσκολη κατάσταση.

Σε έναν τόσο παράλογο και περίπλοκο κόσμο, η ελευθερία και η αλήθεια είναι έννοιες δύσκολες και παρεξηγημένες.

Παρόλα αυτά αλληλοσυμπληρώνουν η μία την άλλη.

Όσο δύσκολη είναι η αλήθεια, άλλο τόσο δύσκολη είναι η ελευθερία.

Αν δεν ήταν δύσκολες θα ήμασταν όλοι αληθινοί.

Αν δεν ήταν δύσκολες θα ήμασταν όλοι ελεύθεροι.

Εμπνεύστηκα αυτό το άρθρο μετά την είδηση ότι εχθές έφυγε η ηθοποιός Μαίρη Τσώνη, η οποία έπαιζε τη μικρή κόρη στην ταινία. Καλό ταξίδι Μαίρη και ευχαριστούμε για την υπέροχη ερμηνεία σου.

Εάν η ανάγνωση των στοχασμών μου σου προκαλεί τέρψη και εναρμόνιση με τα γενικότερα πιστεύω σου, μπορείς να εγγραφείς στο στενό μου κύκλο για να λαμβάνεις ειδοποιήσεις για καινούρια άρθρα.

Συνήθως γράφω δύο με τρία άρθρα την εβδομάδα και στέλνω ένα email στον κύκλο μου κάθε Κυριακή όπου συνοψίζω τα θέματα που αναλύθηκαν.

Η εγγραφή γίνεται μέσω της παρακάτω φόρμας:

Εάν είσαι χρήστης μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορείς να με ακολουθήσεις στο Facebook και στο Twitter.