τέλος του καπιταλισμού

Πλησιάζουμε στο τέλος του καπιταλισμού;

January 24th, 2019

Λεβιάθαν.

Ένα όνομα τόσο στομφώδες που λειτούργησε σαν πηγή έμπνευσης για δυο από τα σημαντικότερα βιβλία της ανθρωπότητας.

Το πρώτο είναι η παλιά διαθήκη.

Το δεύτερο είναι το ομώνυμο βιβλίο του μεγάλου Άγγλου φιλόσοφου Τόμας Χομπς.

Στην παλαιά διαθήκη, ο Λεβιάθαν είναι ένα από τα πνεύματα των τεσσάρων σημείων του ορίζοντα και κυβερνά την Θάλασσα στο κράτος του Βεελζεβούλ (Ψαλμός 74:14).

Η λέξη σημαίνει στα εβραϊκά “σύνολο δρακόντων” και ο Λεβιάθαν είναι ένα ερπετό δράκος το οποίο υπηρετεί ως άρχοντας του αχανούς θαλάσσιου βασιλείου.

Στο βιβλίο του Χομπς, Λεβιάθαν είναι ο όρος που χρησιμοποιεί ο στοχαστής για να εξηγήσει την έννοια και τη λειτουργία του κράτους. Ο Χομπς θεωρεί ότι, επειδή ο άνθρωπος είναι εκ φύσεως ιδιοτελής και ηδονιστής, η ύπαρξη του κράτους, ως το όργανο το οποίο θα διατηρήσει την κοινωνική συνοχή μέσω του κοινωνικού συμβολαίου, είναι αναγκαία.

Το κράτος, με την αρμοδιότητα που του ορίζει το κοινωνικό συμβόλαιο, έχει μονοπώλιο στη βια και στην εξουσία μιας και η άνθρωποι είναι αδύνατο να καταφέρουν να συνυπάρξουν χωρίς αυτό.

Και στα δύο έργα ο Λεβιάθαν παρουσιάζεται σαν κάτι υπέρτερο και ιδιαίτερα τρομακτικό (λογικά ο Χομπς πήρε τον όρο από την παλαιά διαθήκη επειδή ο παραλληλισμός μεταξύ του τέρατος και του κράτους ήταν ιδανικός για αυτόν).

Μια υπόσταση που σκοπό έχει να μας κρατάει υποταγμένους μέσω της καταστολής και του εκφοβισμού.

Αυτή είναι η ιστορία και ο ρόλος του κράτους από τα αρχαία χρόνια και μέσω οποιασδήποτε μορφής μπορεί να έχει πάρει.

Ακόμα και σήμερα, που θεωρούμαστε πιο πολιτισμένοι και τεχνολογικά εξελιγμένοι, το κράτος και ο τρόπος λειτουργίας του δεν έχει αλλάξει ιδιαίτερα.

Αυτοί που βρίσκονται στην εξουσία γνωρίζουν το ρόλο και τη δύναμή τους και σπάνια κάνουν βήματα προς την εξέλιξη του τρόπου λειτουργίας της καθώς ο υπάρχον τρόπος τους συμφέρει.

Εξάλλου, η ύπαρξή τους μας δίνει και το άλλοθι να τους χρησιμοποιούμε ως εξιλαστήριο θύμα όποτε τα πράγματα δεν βαίνουν καλώς.

Είναι μια αρρωστημένη σχέση, αλλά ίσως και να είναι η μόνη σχέση που να μας αξίζει, ή τουλάχιστον η μόνη που να λειτουργεί σε μεγάλη κλίμακα.

Τι να πω.

Ώρες ώρες νοιώθω πως η ζωή είναι ένας φαύλος κύκλος και πως ο δημιουργός μας γελάει με την τραγική μας φύση.

Όπως και να έχει, η αλήθεια είναι πως σαν είδος εξελισσόμαστε διαρκώς και σε αυτή τη φάση τα πράγματα δείχνουν πως ο καπιταλισμός αρχίζει και προβάλει το πραγματικό του πρόσωπο.

Δεν το βλέπεις μόνο στην Ελλάδα αυτό. Το βλέπεις σχεδόν παντού.

Ειδικά σε χώρες όπως η Γαλλία, που θεωρείται μια από τις δυνατότερες οικονομίες του κόσμου, η αλήθεια του καπιταλισμού αρχίζει και κάνει τον κόσμο να εκρήγνυται.

Θα έλεγε κανείς πως οι Γάλλοι δεν πρέπει να γκρινιάζουν όταν υπάρχουν χώρες σαν και εμάς που ο κόσμος τη βγάζει πέρα με 500 και 600 ευρώ το μήνα.

Η ζωή στη Γαλλία όμως αρχίζει και ακριβαίνει επικίνδυνα και ένας άνθρωπος που εκεί βγάζει 1300 ευρώ το μήνα θεωρείται φτωχός.

Τα αιτήματα των κίτρινων γιλέκων είναι λογικά και ανθρώπινα. Στην ουσία ζητάνε ένα σύστημα το οποίο θα επικεντρώνεται στην πρόνοια για τους ευάλωτους και θα αυξήσει τη φορολογία για τους πλούσιους.

Έλα μου όμως που οι πλούσιοι μετά την κρίση του 2008 έγιναν πλουσιότεροι και μπορούν να ελέγξουν όχι μόνο τον πολιτικό κόσμο μιας χώρας αλλά και τον τρόπο που διαχειρίζονται τον πλούτο τους ώστε ακόμα και η αύξηση της φορολογίας να μην τους επηρεάζει.

Είμαστε παγιδευμένοι σε ένα παιχνίδι συμφερόντων και δεν ξέρω πραγματικά που πάμε.

Υπάρχουν πολλά θέματα που πρέπει να αναλυθούν σε βάθος για να μπορέσει να εκτιμήσει κανείς τι μας επιφυλάσσει το μέλλον.

Θα αναγκαστούμε να υιοθετήσουμε το βασικό εισόδημα; Η μεσαία τάξη θα πάψει να υφίσταται; Θα δημιουργήσουμε δυστοπικά κράτη όπου η έλλειψη ρεαλιστικών μέτρων θα οδηγεί στο χάος; Θα μπορέσουμε να αντιληφθούμε ότι εν τέλει μπορούμε να οργανωνόμαστε και μόνοι μας σε μικρές κοινότητες και θα λειτουργούμε σε υποσυστήματα του συστήματος; Οι πλούσιοι θα προσπαθήσουν να επενδύσουν περισσότερο στην βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών γιατί θεωρούν πως πρέπει να προσφέρουν περισσότερο στην κοινωνία;

Ποιος ξέρει.

Όλα είναι πιθανά.

Εγώ πάντως δε χάνω την αισιοδοξία μου και πιστεύω πως η ανθρωπότητα αργά αλλά σταθερά εξελίσσεται πνευματικά.

Γιατί η πνευματικότητα είναι αυτή που μας κρατάει σώφρονες σε αυτή την παράλογη πραγματικότητα.

Κι αν ο καθένας από εμάς την ενστερνιστεί έστω και σε κάποιο μικρό βαθμό, πολλοί θα ακολουθήσουν μόνο και μόνο επειδή δεν μας αρέσει να είμαστε έξω από το χορό.

Εάν η ανάγνωση των στοχασμών μου σου προκαλεί τέρψη και εναρμόνιση με τα γενικότερα πιστεύω σου, μπορείς να εγγραφείς στο στενό μου κύκλο για να λαμβάνεις ειδοποιήσεις για καινούρια άρθρα.

Η εγγραφή γίνεται μέσω της παρακάτω φόρμας:

Εάν είσαι χρήστης μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορείς να με ακολουθήσεις στο Facebook και στο Twitter.