έθιμα

Τα έθιμα και η σημασία τους για το άτομο.

March 26th, 2019

Εχθές γιορτάσαμε για 198η φορά ένα από τα σημαντικότερα έθιμά μας, την επέτειο της επανάστασης του 1821.

Είναι μια επέτειος εξαιρετικά σημαντική μιας και συμβολίζει τον αγώνα των προγόνων μας για ελευθερία από τον Τούρκικο ζυγό.

Η επέτειος αυτή, ως είθισται, κορυφώνεται το πρωί της 25ης Μαρτίου με την καθιερωμένη στρατιωτική παρέλαση στο κέντρο της πρωτεύουσας.

Ως βαθιά σκεπτόμενος περήφανος Έλληνας, κάθε χρόνο έχω μεικτά συναισθήματα κατά τη διάρκεια τέτοιων εκδηλώσεων.

Από τη μια νιώθω υπερήφανος γιατί γιορτάζω μια τόσο σημαντική στιγμή στην ιστορία του έθνους μου και από την άλλη αποκαρδιώνομαι καθώς μικρή μερίδα ακροδεξιών στοιχείων θα προσπαθήσει να υπονομεύσει τη σημασία τους.

Όπως και να έχει, έχω σταματήσει να τους παίρνω πλέον στα σοβαρά και τους θεωρώ απλώς μια ενοχλητική παρέμβαση στα κοινά. Είναι προφανές άλλωστε ότι η αξία τους ανεβαίνει μόνο σε περιόδους κρίσεων και απόγνωσης, όταν ο καπιταλισμός δεν μπορεί να ικανοποιήσει μεγάλο μέρος των συμφερόντων του γενικού πληθυσμού.

Ανεξάρτητα από αυτό, δεν μπορώ να αγνοήσω την αξία της ύπαρξης και διατήρησης των εθίμων.

Και όταν μιλάω για έθιμα, δεν αναφέρομαι μόνο σε έθιμα που αφορούν στην εθνική μας κληρονομία αλλά γενικότερα στην αξία των εθίμων σαν τελετές οι οποίες σκοπό έχουν να υποστηρίξουν την κοινωνική συνοχή.

Οι εθνικές επέτειοι απλά είναι κοινώς αποδεχτές περιστάσεις στις οποίες τείνουμε να ερχόμαστε κοντά και να γιορτάζουμε ενωμένοι.

Κατά τη διάρκεια της ιστορίας, τα πιο δημοφιλή έθιμα σχετίζονταν ξεκάθαρα είτε με εθνικές γιορτές είτε με θρησκευτικές.

Και αυτό καθώς η θρησκεία και το έθνος είναι δυο όροι ταυτισμένοι με την έννοια της τελετής και του εθίμου.

Κατά τη διάρκεια των περισσότερων κρατικών συγκεντρώσεων, οι περισσότερες από αυτές είναι ξεκάθαρα εθιμοτυπικές. Είτε πρόκειται για ψηφοφορίες, είτε για συγκεντρώσεις, είτε για ομιλίες, έκτος από την πρακτική τους διάσταση, έχουν και μια διάσταση τελετουργική.

Το ίδιο ισχύει και για τις θρησκευτικές συγκεντρώσεις.

Μια τέτοια διαδικασία δεν είναι τυχαία.

Από αρχαιοτάτων χρόνων οι άνθρωποι είχαν αρχίσει να αντιλαμβάνονται πως οι τελετές και τα έθιμα βοηθάνε τα μέλη μιας κοινότητας να ενδυναμώσουν τις σχέσεις τους.

Κατά τη διάρκεια μιας τελετής όλοι “δίνονται” στην τελετή αυτή καθεαυτή και η προσωπική υπόσταση υποκλίνεται στο μεγαλείο της κοινωνικής ένωσης και αρμονικής συνύπαρξης.

Το τελετουργικό στοιχείο προσπαθεί να φυτέψει τον σπόρο της συμβίωσης στην ψυχή του κάθε παρευρισκόμενους μέλους και να το βοηθήσει να νιώσει, έστω και προσωρινά, τη δύναμη μιας τέτοιας ψυχικής κατάστασης.

Συνήθως αυτό επιτυγχάνεται μέσω της εστίασης σε κάποια αξία αρκετά μεγαλύτερης από το άτομο. Ο Θεός, το έθνος, το σύμπαν, είναι έννοιες υπέρτερες της ανθρώπινης φύσης και αυτό σε μεγάλο βαθμό “ταπεινώνει” το άτομο ώστε να το φέρει σε μια φάση ενδοσκόπησης και εκτίμησης.

Προφανώς δεν είναι όλες οι τελετές πετυχημένες.

Το πιο κλασικό παράδειγμα που μου έρχεται στο μυαλό είναι το οικογενειακό τραπέζι.

Όταν οι γονείς, οι οποίοι σε αυτή την περίσταση μπορούν να θεωρηθούν ως οι τελετουργοί, δεν αντιλαμβάνονται αυτή τους την ιδιότητα και δεν προσπαθούν να μεταλαμπαδεύσουν στα υπόλοιπα μέρη της οικογένειας τη σημασία του όρου οικογένεια, τότε συνήθως η τελετή πάει χαμένη και πολλές φορές αποξενώνει τα μέλη.

Όπως και να έχει, οι τελετές και τα έθιμα αποτελούν θεμελιώδη λίθο οποιασδήποτε κοινωνικής ομάδας προσπαθεί να πετύχει κάτι σπουδαίο.

Χωρίς τελετές και έθιμα, τα μέλη ξεχνιούνται, χάνονται και αδυνατούν να μυηθούν στις συνθήκες λειτουργίας της ομάδας.

Τεράστιο ρόλο σε αυτό παίζουν οι ηγετικές φιγούρες της ομάδας καθώς αυτές φέρουν ευθύνη για τη διαδικασία της μύησης.

Από προσωπική εμπειρία και ταξίδια σε προορισμούς όπου οι τελετές αποτελούσαν αναπόσπαστο κομμάτι τις ζωής κάποιων φυλών, αντιλήφθηκα ότι η προσοχή που δίνεται στη λεπτομέρεια της διαδικασίας αλλά και η ένταση που εκπέμπεται κατά τη διάρκειά της αποτελούν τους βασικούς πυλώνες επιτυχίας της.

Στη σημερινή κοινωνία, λόγω των αμέτρητων περισπασμών και της έλλειψης συνοχής στις σχέσεις μας, αρχίζουμε και ξεχνάμε την αξία τέτοιων εκδηλώσεων.

Καλό θα είναι να αναθεωρήσουμε τη στάση μας.

Όχι απαραίτητα με το να παρευρισκόμαστε σε παρελάσεις και ομιλίες.

Αλλά στους στενούς μας κύκλους ας ξεκινήσουμε να οργανώνουμε πιο ενδιαφέρουσες συγκεντρώσεις και να εστιάζουμε στη λεπτομέρεια και στην ένταση.

Είναι κι αυτό μια αρχή.

Εάν η ανάγνωση των στοχασμών μου σου προκαλεί τέρψη και εναρμόνιση με τα γενικότερα πιστεύω σου, μπορείς να εγγραφείς στο στενό μου κύκλο για να λαμβάνεις ειδοποιήσεις για καινούρια άρθρα.

Η εγγραφή γίνεται μέσω της παρακάτω φόρμας:

Εάν είσαι χρήστης μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορείς να με ακολουθήσεις στο Facebook και στο Twitter.